Tanıklık, devlete karşı yerine getirilmesi gereken bir kamu görevidir. Mahkemeden tanık davetiyesi alan kişi, kural olarak belirtilen gün ve saatte mahkemede hazır bulunmak, bildiklerini doğru olarak anlatmak ve gerekirse yemin etmek zorundadır. Peki tanık mahkemeye gitmezse ne olur?
Ceza yargılamasında (CMK)
CMK m.44 uyarınca usulüne uygun çağrıldığı halde gelmeyen tanık:
- Zorla getirilir (kolluk eliyle mahkemeye getirilmesi),
- Gelmemesinin neden olduğu giderlere mahkûm edilir.
Tanıklıktan veya yeminden sebepsiz olarak çekinen tanık ise bu tutumundan doğan giderlere mahkûm edilir ve tanıklığı sağlamak amacıyla, davanın sonuçlanmasını geçmemek ve her halde 3 ayı aşmamak üzere disiplin hapsine konulabilir (CMK m.60).
Hukuk yargılamasında (HMK)
HMK m.245 uyarınca usulüne uygun çağrıldığı halde mazeretsiz gelmeyen tanık:
- Gelmemesinin neden olduğu giderlerle sorumlu tutulur,
- Bir sonraki duruşmaya zorla getirilmesine karar verilir,
- Disiplin para cezasına da hükmedilebilir.
Mazeret bildirimi
Tanık; hastalık, yurt dışında bulunma, sınav, doğum gibi geçerli bir mazereti varsa bunu duruşmadan önce belgesiyle birlikte mahkemeye bildirmelidir. Mazeret kabul edilirse yeni bir gün verilir veya tanık:
- Bulunduğu yerdeki mahkeme aracılığıyla istinabe yoluyla,
- SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi) ile
dinlenebilir. Hastalık nedeniyle mahkemeye gelemeyen tanık bulunduğu yerde de dinlenebilir.
Tanıklıktan çekinme hakkı
Herkes tanıklık yapmak zorunda değildir. CMK m.45 ve HMK m.247 uyarınca şu kişiler tanıklıktan çekinebilir:
| Kimler çekinebilir? |
|---|
| Şüpheli/sanığın veya tarafın nişanlısı |
| Evlilik bağı kalmasa bile eşi |
| Kan veya kayın hısımlığından üstsoy ve altsoyu |
| Üçüncü dereceye kadar (dahil) kan hısımları |
| İkinci dereceye kadar (dahil) kayın hısımları |
| Evlatlık bağı bulunanlar |
Ayrıca herkes, kendisini veya yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermekten kaçınabilir (CMK m.48). Avukat, doktor gibi meslekleri gereği sır saklama yükümlülüğü olanlar da bu sırlarla ilgili tanıklıktan çekinebilir.
Haberim olmadan tanık gösterildim
Bir davada sizin haberiniz olmadan tanık olarak gösterilmiş olabilirsiniz. Bu durumda da davetiye geldiyse mahkemeye gitmeniz gerekir; ancak olay hakkında bilginiz yoksa bunu mahkemeye söylemeniz yeterlidir. Ayrıntılar: haberim olmadan tanık gösterildim, ne yapmalıyım.
Yalan tanıklık ve ifade değiştirme
Gerçeğe aykırı tanıklık TCK m.272 uyarınca suçtur. Önceki ifadesinden farklı beyanda bulunan tanığın durumu için tanığın ifade değiştirmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Tanığın hakları
- Tanıklık ücreti ve yol gideri talep etme,
- Gerekirse koruma tedbirleri (gizli tanıklık, kimliğin gizlenmesi) isteme,
- Kendisini suçlayıcı sorulara cevap vermeme.
Sanık açısından duruşmaya gitmemenin sonuçları için sanık duruşmaya gitmezse ne olur yazımızı okuyabilirsiniz.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Osmangazi’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
Sık sorulan sorular
Tanıklığa gitmezsem ne olur?
Usulüne uygun çağrıya rağmen mazeretsiz gelmeyen tanık zorla getirilir ve gelmemesinin neden olduğu giderlere mahkûm edilir. Ceza yargılamasında tanıklıktan veya yeminden sebepsiz kaçınma halinde disiplin hapsi de uygulanabilir.
Tanıklık mazeretimi nasıl bildiririm?
Hastalık, yurt dışında olma gibi mazeretlerinizi belgeleriyle birlikte duruşmadan önce dilekçeyle mahkemeye bildirebilirsiniz. Mahkeme gerekirse başka bir yerdeki mahkeme aracılığıyla (istinabe) veya SEGBİS ile dinlemeye karar verebilir.
Tanıklık yapmak zorunlu mu?
Kural olarak evet. Ancak sanığın veya tarafın nişanlısı, eşi, belirli derecedeki akrabaları tanıklıktan çekinebilir. Kendisini veya yakınlarını suçlayıcı sorulara cevap vermeyebilir.
Yalan tanıklık yaparsam ne olur?
Yalan tanıklık TCK m.272’de suç olarak düzenlenmiştir ve hapis cezası gerektirir.
Bursa Barosu (Sicil No 7458). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; uzun yıllar Cumhuriyet savcısı ve başsavcı vekili olarak görev yaptı.
