Hakaret suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 125. maddesinde düzenlenen ve kişilerin şeref, onur, saygınlık ve kişilik haklarını korumayı amaçlayan bir suç tipidir. Kanuna göre bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnad eden ya da sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi cezalandırılır.

TCK m.125/1 uyarınca suçun basit şekli işlendiğinde faile 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir. Hakaret suçunun yüz yüze işlenebileceği gibi, mağdurun gıyabında en az üç kişiyle ihtilat ederek (gıyapta hakaret) veya sesli, yazılı ya da görüntülü bir iletiyle (sosyal medya, SMS, e-posta vb.) işlenmesi de mümkündür.

Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre, kişinin şeref, haysiyet ve toplum içindeki itibarını zedeleyen, onur kırıcı ve aşağılayıcı ifadeler hakaret suçunu oluşturur. Bir kelimenin hakaret sayılıp sayılmayacağı; sözün söylendiği ortam, bağlam ve muhatabın kişilik haklarına saldırı amacı taşıyıp taşımadığına göre değerlendirilir.

Emsal Yargıtay Kararlarında Hakaret Kabul Edilen İfadeler:
• Kişinin fiziksel veya zihinsel engeline vurgu yapan aşağılayıcı sözler (Örn: “Sakat”, “Kör”, “Akıl hastası”, “Deli”),
• Ahlaki değerleri ve namusu hedef alan sövme ve galiz küfürler,
• Kişiyi hırsızlık, dolandırıcılık veya rüşvetçilik gibi somut bir suçla haksız yere itham etmek (Örn: “Hırsız”, “Şerefsiz”, “Sahtekar”),
• İnsan onuruyla bağdaşmayan hayvan benzetmeleri ve aşağılayıcı hitaplar (Örn: “Hayvan”, “Eşek”, “Köpek”),
• Ailevi ve manevi değerlere yönelik açık galiz küfürler ve cinsel içerikli aşağılamalar.

Yargıtay, her ne kadar nezaket dışı, kaba veya rahatsız edici olsa da doğrudan kişinin onur, şeref ve saygınlığını hedef almayan ifadeleri “kaba hitap”, “ağır eleştiri” veya “beddua” kapsamında değerlendirmekte ve hakaret suçu olarak kabul etmemektedir.

Hakaret Oluşturmayan Durumlar ve Sözler:
• Beddua Nitelikli Sözler: “Allah belanı versin”, “Gözün kör olsun”, “Hakkım haram olsun” gibi beddua içeren ifadeler,
• Kaba Nezaketsiz Hitaplar: “Terbiyesiz”, “Saygısız”, “Ulan”, “Lan”, “Çekil şuradan”, “Ukala”, “Cilveli”,
• Ağır Eleştiri ve Siyasi Eleştiri: Siyasiler, kamu görevlileri veya tanınmış kişilere yönelik görevin ifasıyla ilgili sert ve rahatsız edici eleştiriler (Örn: “Beceriksiz”, “Yetersiz adam”, “Grev kırıcı”),
• Savunma Hakkı Kapsamındaki İfadeler: Yargılama süreçlerinde tarafların iddia ve savunma hakkı sınırları içerisinde sarf ettiği olgusal ifadeler.

Yargıtay ceza dairelerinin emsal kararları ışığında uygulamada sıklıkla karşılaşılan ifadelerin hukuki nitelendirmesi aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinin 3. ve 4. fıkralarında hakaret suçunun cezasını artıran nitelikli haller düzenlenmiştir. Bu hallerde verilecek ceza miktarı artmakta ve suçun soruşturulması şikayete tabi olmaktan çıkabilmektedir:

Şikayet Süresi ve Şikayet Şartı: Hakaret suçunun basit şekli (TCK 125/1) ve sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi (TCK 125/2) takibi şikayete bağlı suçlardandır. Mağdur, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikayette bulunmalıdır. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçunda ise şikayet aranmaz, süreç re’sen yürütülür.

Uzlaştırma ve Zamanaşımı: Takibi şikayete bağlı olan hakaret suçları uzlaştırma kapsamındadır. Soruşturma aşamasında dosya öncelikle uzlaştırma bürosuna gönderilir. Hakaret suçunda olağan dava zamanaşımı süresi ise 8 yıldır.