Mirasın Hükmen Reddi Davası Nedir? Şartları ve Süreçleri
Terekenin borca batık olması durumunda mirasçıları koruyan mirasın hükmen reddi (TMK 605/2), davanın şartları, ispat yöntemleri ve gerçek reddi mirastan farkları.
Mirasın hükmen reddi, murisin ölüm anında ödemeden aciz olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse mirasın kanun gereği kendiliğinden reddedilmiş sayılmasıdır. Bu dava, mirasçıların 3 aylık süreye bağlı kalmaksızın açabileceği bir “tespit” niteliği taşır.
Mirasın Hükmen Reddi Şartları
- Ölüm Anında Ödemeden Aciz Olma: Murisin vefat ettiği tarih itibarıyla pasiflerinin (borçlarının), aktiflerinden (taşınmaz, araç, mevduat vb.) fazla olması şarttır. Önemli olan ölüm tarihidir; ölümden sonra borçların artması bu davanın konusu değildir.
- Aczin Açıkça Belli veya Resmen Tespiti: Murisin sağlığında hakkında aciz vesikası alınmış olması, iflasına karar verilmiş olması veya icra takiplerinin semeresiz kalması gibi durumlar bu şartın oluştuğunu gösterir.
- Terekenin Benimsenmemiş Olması: Mirasçı, murisin ölümünden sonra tereke işlerine karışmamış, miras mallarını kendi üzerine geçirmemiş veya borçları ödeme yoluna gitmemiş olmalıdır.
Hükmen Reddi Engelleyen Durumlar (Zımni Kabul)
- Murise ait bir aracın trafik kaydını üzerine almak veya aracı aktif olarak kullanmak.
- Tereke mallarından birini satmak, bağışlamak veya gizlemek.
- Murisin bir borcunu, terekeden karşılayarak ödemek (Olağan yönetim işlemleri hariç).
- Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) almak tek başına engellemez ancak bu belge ile işlem yapmak risktir.
Gerçek Ret ve Hükmen Ret Arasındaki Temel Farklar
Gerçek Reddi Miras (TMK 605/1)
- İrade Beyanı: Mirasçının Sulh Hukuk Mahkemesi’ne yazılı veya sözlü beyanı şarttır.
- Süre: Ölümün öğrenilmesinden itibaren 3 aylık kesin süreye tabidir.
- Gerekçe: Terekenin borca batık olmasına gerek yoktur; mirasçı sebepsiz de reddedebilir.
Hükmen Reddi Miras (TMK 605/2)
- Kendiliğindenlik: Kanun gereği miras reddedilmiş sayılır; mahkeme bunu sadece “tespit” eder.
- Süre: Herhangi bir süre sınırı yoktur; alacaklılar kapıya dayandığında dahi açılabilir.
- Mahkeme: Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi‘dir.
Borca Batıklığın İspatı ve Yargılama Süreci
- Uyap ve Banka Sorguları: Murisin üzerine kayıtlı taşınmazlar, araçlar, banka hesapları ve hisse senetleri araştırılır.
- Borç Dökümleri: Vergi daireleri, SGK ve icra dairelerinden murisin tüm pasifleri celbedilir.
- Sosyal ve Ekonomik Durum Araştırması: Murisin vefat tarihindeki yaşam standartları ve bilinen mali gücü incelenir.
- Husumet: Dava, mirastan pay almak isteyen alacaklılara karşı açılır. Alacaklı taraf bir banka, şahıs veya kurum olabilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Mirasın hükmen reddi davasını kimler açabilir?
Miras bırakanın yasal mirasçılarının yanı sıra, murisin borçlarından sorumlu tutulmak istenen atanmış mirasçılar da bu davayı açabilir.
2. Emekli maaşı veya ölüm aylığı almak hükmen reddi bozar mı?
Hayır. Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınan dul ve yetim aylığı murisin terekesinden değil, kurumun kendi bütçesinden ödenir. Bu nedenle bu maaşı almak “mirası kabul” anlamına gelmez.
3. Dava ne kadar sürer?
Terekenin büyüklüğü, alacaklıların sayısı ve bilirkişi raporlarının hazırlanma süresine bağlı olarak dava genellikle 8-15 ay arasında sonuçlanmaktadır.
4. Borçlu belediye veya vergi dairesi ise ne yapılmalı?
Kamu borçlarında da mirasın hükmen reddi savunması yapılabilir. Ancak idari işlemlere karşı süresinde itiraz edilmesi hak kaybını önlemek adına önemlidir.
Uzmanlık Alanlarımız
Mirasın Reddi ve Hükmen Ret |
Ağır Ceza ve Soruşturma |
Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma |
Kira Tahliye Davaları
