Ön İnceleme Duruşması Nedir? Kanuni Dayanağı, Süreleri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Apr 07, 2026 .
Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) Rehberi

Ön İnceleme Duruşması Nedir? Süreç ve Kritik Uyarılar

Dilekçeler aşamasından sonraki ilk duruşma: Uyuşmazlık tespiti, delil sunma süreleri, sulh teşviki ve ön inceleme tutanağının önemi.

Hukuk yargılamasında dilekçeler aşamasının tamamlanmasının ardından yapılan ilk duruşma olan Ön İnceleme Duruşması, davanın temel çatısının kurulduğu safhadır. HMK m. 137 uyarınca yapılan bu duruşmada mahkeme; dava şartlarını inceler, uyuşmazlık noktalarını belirler ve tarafları sulhe davet eder.

Bu aşama, davanın “yol haritası” niteliğindeki tutanağın hazırlandığı andır. Bu duruşmada yapılacak usuli bir hata veya delil sunma süresinin kaçırılması, davanın esasına girilmeden hak kaybına yol açabilir. Bir Bursa avukat perspektifiyle, bu kritik süreci tüm detaylarıyla ele alıyoruz.

Ön İnceleme Duruşmasında Neler Yapılır?

Mahkeme bu aşamada şu işlemleri sırasıyla gerçekleştirir:

  • Dava Şartları ve İlk İtirazlar: Görev, yetki, harç ve dava açma ehliyeti gibi unsurlar kontrol edilir.
  • Uyuşmazlık Konularının Tespiti: Tarafların hangi konularda anlaştığı ve hangi konularda çekişmeli olduğu belirlenerek tutanağa geçirilir.
  • Sulhe Teşvik: Hakim, taraflara davanın sulh veya arabuluculuk yoluyla çözülüp çözülemeyeceğini sorar.
  • Delil Avansı ve Hazırlık: Eksik delillerin sunulması için kesin süreler verilir ve tahkikat aşaması planlanır.

Kritik Süreler ve İki Haftalık Kesin Süre

Delil Sunma Süresi

Dilekçelerde belirtilen ancak dosyaya sunulmayan belgeler için hakim, ön incelemede genellikle 2 haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde sunulmayan delilden vazgeçilmiş sayılır.

Celse Sayısı

Kanunen ön inceleme kural olarak tek celsede tamamlanır. Sadece sulh görüşmeleri veya zorunlu hallerde bir defaya mahsus olmak üzere yeni bir gün verilebilir.


Önemli Uyarı: Ön inceleme duruşmasına mazeretsiz katılmayan taraf, diğer tarafın duruşmada yaptığı işlemlere (iddia ve savunmanın genişletilmesi dahil) itiraz etme hakkını kaybeder.

Ön İnceleme Tutanağının Önemi

Duruşma sonunda hazırlanan ve imzalanan Ön İnceleme Tutanağı, davanın anayasası gibidir.

  • Tahkikat aşamasında sadece bu tutanakta yer alan çekişmeli hususlar incelenir.
  • Tutanakta yer almayan bir vakıa veya delil (ıslah durumu hariç) sonradan yargılamaya dahil edilemez.
  • Bu nedenle tutanak imzalanmadan önce mutlaka dikkatle okunmalı, eksik veya hatalı tespitler varsa anında düzeltilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

1. Ön inceleme duruşmasında tanık dinlenir mi?

Kural olarak hayır. Tanığın dinlenmesi, keşif ve bilirkişi incelemesi “tahkikat” aşamasının işlemleridir. Ön inceleme sadece hazırlık ve tespit aşamasıdır.

2. Duruşmaya gitmezsem ne olur?

Karşı taraf duruşmaya gelirse, sizin yokluğunuzda iddia ve savunmasını genişletebilir. Ayrıca yapılan işlemlere daha sonra itiraz edemezsiniz.

3. Mahkeme yetkisizlik kararını ne zaman verir?

Yetki itirazı gibi ilk itirazlar mahkemece öncelikle ön inceleme aşamasında (bazen duruşma yapmadan dosya üzerinden) karara bağlanır.

Hukuki Destek ve Profesyonel Yönetim

Ön inceleme aşaması, usul hukuku açısından davanın en teknik bölümlerinden biridir. Hak kaybına uğramamak için uzman bir **Bursa avukat** ile çalışmanız önerilir:

Medeni Usul ve Dava Takibi |
Aile Hukuku Süreçleri |
Tazminat Davaları

Resmi Kaynaklar

Yorum Bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir.

Cart (0 items)

Avukat Nurettin Canata – Avukatlık Bürosu, deneyimli avukat ve danışman kadrosuyla ceza, iş, ticaret, miras, boşanma ve pek çok hukuk alanında profesyonel hukuki danışmanlık ve temsil hizmetleri sunmaktadırŞeffaf, çözüm odaklı ve titiz yaklaşımımızla, müvekkillerimizin haklarını en iyi şekilde savunuyor, hukuki süreçleri güvenle yönetiyoruz.

+90 533 723 12 34

Adres

Sakarya, 1. Sezen Sk. Alihan İş Hanı No: 7/12, 16245 Osmangazi̇/Bursa