Velayet ve kişisel ilişki konusunda anlaşmazlık bulunan boşanma davalarında, hâkimin karar verirken başvurduğu en önemli uzman görüşü sosyal inceleme raporudur (SİR). Rapor, 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemelerinde görev yapan psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılar tarafından hazırlanır.
Raporun amacı
Raporun amacı, çocuğun üstün yararına hangi ebeveyn yanında kalmasının uygun olduğunu tespit etmektir. Uzmanlar şunları inceler:
- Ebeveynlerin çocukla duygusal bağı,
- Ebeveynlerin yaşam koşulları, ev ortamı ve çalışma düzeni,
- Çocuğun yaşı, gelişimi, okulu ve sosyal çevresi,
- Çocuğun kendi görüşü (idrak çağında ise),
- Ebeveynlerin psikolojik durumu ve ebeveynlik becerileri.
Süreç
- Mahkeme, ara kararla raporun alınmasına karar verir.
- Uzman, tarafları adliyede görüşmeye çağırır.
- Gerektiğinde ev ziyareti yapılır.
- Çocukla, ebeveynler olmadan ayrı görüşme yapılır.
- Rapor yazılır ve dosyaya sunulur; taraflara tebliğ edilir.
Çocuğun dinlenmesi için velayette çocuğun görüşü yazımıza bakabilirsiniz.
Görüşmeye nasıl hazırlanılmalı?
| Yapılması gerekenler | Kaçınılması gerekenler |
|---|---|
| Çocuğun günlük rutinini bilmek | Diğer ebeveyni kötülemek |
| Okul, doktor, arkadaş bilgilerini paylaşmak | Çocuğu yönlendirmek |
| Ev ortamını düzenli tutmak | Abartılı vaatlerde bulunmak |
| Dürüst ve sakin olmak | Görüşmeyi ertelemek |
Çocuğu diğer ebeveyne karşı yönlendirme izlenimi, uzmanlar tarafından kolayca fark edilir ve aleyhe değerlendirilir.
Raporun bağlayıcılığı ve itiraz
Rapor, mahkemeyi bağlamaz; diğer delillerle birlikte değerlendirilir. Ancak uygulamada büyük ağırlık taşır. Rapora karşı:
- Rapordaki eksiklik ve çelişkiler gösterilerek itiraz edilebilir,
- Ek rapor veya farklı uzmandan yeni rapor istenebilir,
- Taraflar kendi aldıkları uzman görüşünü (HMK m.293) dosyaya sunabilir.
Velayet kriterleri için velayet babaya verilir mi ve boşanma sürecinde velayet yazılarımıza bakabilir, Bursa velayet avukatı sayfamızdan büromuza ulaşabilirsiniz.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Osmangazi’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
- Süresiz Nafaka İptali: Nafaka Nasıl Kaldırılır veya Azaltılır?
- “Seni Sevmiyorum” Demek Boşanma Sebebi midir? Sevgisizlik ve Kusur
- Velayet Değişikliği (Velayetin Kaldırılması) Davası
- Çocukla Kişisel İlişki Kurulması: Görüşme Hakkı ve Uygulama
- Düğünde Takılan Altınlar Kime Aittir? Ziynet Eşyası Davası
- Nafaka Artırım Davası: Şartları ve Hesaplama
Sık sorulan sorular
Sosyal inceleme raporu ne zaman istenir?
Velayet ve kişisel ilişki konularında uyuşmazlık bulunan davalarda mahkeme, çocuğun üstün yararını tespit etmek için aile mahkemesi uzmanlarından sosyal inceleme raporu ister.
Rapor mahkemeyi bağlar mı?
Hayır. Rapor bir uzman görüşüdür; hâkim diğer delillerle birlikte değerlendirir ve gerekçesini göstererek rapordan farklı karar verebilir.
Rapora itiraz edilebilir mi?
Evet. Rapor taraflara tebliğ edildikten sonra itiraz edilebilir; yeni rapor, ek rapor veya uzman görüşü talep edilebilir.
Bursa Barosu (Sicil No 7458). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; uzun yıllar Cumhuriyet savcısı ve başsavcı vekili olarak görev yaptı.
