Velayet davalarında hâkimin en önemli dayanaklarından biri, çocuğun kendi görüşüdür. Ancak çocuğun hangi yaşta dinleneceği ve görüşünün ne kadar belirleyici olduğu sıkça merak edilir.
Yasal dayanak
- TMK m.339: Ana ve baba, çocuğun olgunluğu ölçüsünde görüşünü alır.
- BM Çocuk Hakları Sözleşmesi m.12: Görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocuğa, kendisini etkileyen her konuda görüşlerini serbestçe ifade etme hakkı tanınır.
- Avrupa Çocuk Haklarının Kullanılmasına Dair Sözleşme: Yeterli anlama kapasitesine sahip çocuğun dinlenmesini öngörür.
İdrak çağı ve yaş
Kanunda kesin bir yaş sınırı yoktur. Yargıtay, idrak çağındaki çocuğun dinlenmesini zorunlu kabul eder ve dinlenmeden verilen velayet kararlarını bozar. Uygulamada:
| Yaş | Uygulama |
|---|---|
| 0–7 | Genellikle dinlenmez; sosyal inceleme raporu esas alınır |
| 8–11 | Pedagog eşliğinde dinlenir; görüş önemli bir kriterdir |
| 12 ve üzeri | Görüşüne ciddi ağırlık verilir |
Çocuk nasıl dinlenir?
- Hâkim odasında, ebeveynler ve avukatlar olmadan,
- Pedagog, psikolog veya sosyal çalışmacı eşliğinde,
- Çocuğun baskı altında kalmayacağı bir ortamda,
- Görüşme tutanağa geçirilir; gerektiğinde sosyal inceleme raporu alınır.
Çocuğun tercihi mahkemeyi bağlar mı?
Çocuğun görüşü önemli bir kriterdir, ancak tek başına belirleyici değildir. Mahkeme her zaman çocuğun üstün yararını esas alır. Örneğin:
- Çocuğun tercih ettiği ebeveynin bağımlılık, şiddet veya ihmal sorunu varsa,
- Çocuğun bir ebeveyn tarafından yönlendirildiği veya baskı altında olduğu anlaşılırsa,
- Tercih çocuğun eğitim ve gelişimine açıkça zarar verecekse
mahkeme çocuğun tercihinden farklı karar verebilir. Yargıtay ise gerekçesiz şekilde çocuğun tercihine aykırı karar verilmesini bozma sebebi saymaktadır.
Ebeveyn yabancılaştırması
Bir ebeveynin çocuğu diğerine karşı kışkırtması, velayetin değiştirilmesine kadar varabilecek bir sebeptir. Ayrıntılar: velayetin değiştirilmesi.
Velayet hakkında genel bilgi için velayet davası ve velayet babaya verilir mi yazılarımıza bakabilir, Bursa velayet avukatı sayfamızdan büromuza ulaşabilirsiniz.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Osmangazi’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
- Nafaka Azaltma Davası: Şartlar, Deliller ve Süreç
- Yoksulluk Nafakası Şartları: Kimler Alabilir, Ne Kadar Sürer?
- Ayrılık Kararı (TMK 170): Boşanma Yerine Ayrılık Mümkün mü?
- Boşanma ve Velayet Davasında Sosyal İnceleme Raporu (SİR)
- Boşanma Davasında Tanık: Kimler Tanık Olabilir, Nasıl Dinlenir?
- Çekişmeli Boşanmayı Anlaşmalı Boşanmaya Çevirme: Şartlar ve Süreç
Sık sorulan sorular
Velayet davasında çocuk kaç yaşında dinlenir?
Kanunda kesin bir yaş yoktur. Yargıtay, idrak çağındaki çocuğun dinlenmesini zorunlu görür; uygulamada genellikle 8 yaş ve üzeri çocukların görüşü alınmaktadır.
12 yaşındaki çocuk istediği ebeveynle kalabilir mi?
Çocuğun görüşü önemlidir ve Yargıtay idrak çağındaki çocuğun tercihine ağırlık verir; ancak tercih çocuğun üstün yararına açıkça aykırıysa mahkeme farklı karar verebilir.
Çocuk duruşma salonunda mı dinlenir?
Hayır. Çocuk genellikle hâkim odasında, pedagog veya psikolog eşliğinde ve ebeveynler olmadan dinlenir.
Bursa Barosu (Sicil No 7458). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; uzun yıllar Cumhuriyet savcısı ve başsavcı vekili olarak görev yaptı.
