Boşanma, kusursuz veya daha az kusurlu eş için hem ekonomik hem de manevi kayıplara yol açabilir. Türk Medeni Kanunu m.174, bu kayıpların karşılanması için maddi ve manevi tazminat imkânı tanır.
Maddi tazminat (TMK m.174/1)
Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir.
Zedelenen menfaatlere örnekler:
- Eşin sağladığı ekonomik destek ve geçim güvencesinin kaybı,
- Eşin sosyal güvencesinden (sağlık sigortası) yararlanma imkânının kaybı,
- Evlilik nedeniyle işini bırakan eşin kariyer kaybı,
- Eşten kalacak mirasçılık sıfatının kaybı.
Manevi tazminat (TMK m.174/2)
Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu taraftan manevi tazminat isteyebilir. Burada belirleyici olan, kişilik hakkını ihlal eden somut olaylardır:
| Olay | Kişilik hakkı ihlali |
|---|---|
| Fiziksel şiddet | Vücut bütünlüğü |
| Hakaret ve aşağılama | Onur ve şeref |
| Aldatma (zina, sanal aldatma) | Sadakat ve kişilik |
| Tehdit | Huzur ve güvenlik |
| Ekonomik şiddet | Kişisel bağımsızlık |
İlgili sebepler: fiziksel şiddet, hakaret ve küçük düşürücü sözler, zina, sanal aldatma.
Kusur karşılaştırması
Tazminat davalarında kilit nokta kusur tespitidir. Mahkeme, tarafların kusurlu davranışlarını tek tek belirler ve karşılaştırır:
- Eşit kusur: Hiçbir taraf tazminat alamaz.
- Az kusurlu taraf: Daha ağır kusurlu taraftan tazminat isteyebilir.
- Tam kusurlu taraf: Tazminat ödemekle yükümlüdür.
Kusur yalnızca ispatlanmış ve affedilmemiş davranışlar üzerinden belirlenir. Bu nedenle tanık ve belge delillerinin önemi büyüktür: elektronik delillerin ispat gücü.
Tazminat miktarı
Hâkim miktarı hakkaniyete göre belirler ve şu unsurları dikkate alır:
- Tarafların ekonomik ve sosyal durumu,
- Kusurun ağırlığı,
- Evlilik süresi,
- Tazminat isteyenin yaşı ve çalışma imkânı,
- Paranın alım gücü.
Tazminat, zenginleşme aracı olmamalı; ancak sembolik de kalmamalıdır.
Ödeme şekli ve faiz
Tazminat kural olarak toptan ödenir; hâkim tarafların durumuna göre irat şeklinde ödenmesine karar verebilir. Maddi tazminata kararın kesinleşmesinden, manevi tazminata da yine kesinleşme tarihinden itibaren yasal faiz işletilir. Boşanmanın fer'i niteliğindeki tazminat hükümleri, boşanma kesinleşmeden icraya konulamaz.
Talep ve zamanaşımı
Mahkeme tazminata kendiliğinden hükmedemez; dava dilekçesinde veya cevap dilekçesinde açıkça talep edilmelidir. Boşanma davasında talep edilmeyen tazminat, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı bir davayla istenebilir (TMK m.178).
Anlaşmalı boşanmada tazminat, protokolde kararlaştırılır: anlaşmalı boşanma protokolü.
Tazminat talepli boşanma davanız için Bursa boşanma avukatı sayfamızdan büromuza ulaşabilirsiniz.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Osmangazi’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
Sık sorulan sorular
Boşanmada tazminat almak için ne gerekir?
Maddi tazminat için tazminat isteyen eşin kusursuz veya daha az kusurlu olması ve boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatlerinin zedelenmesi gerekir. Manevi tazminat için ise boşanmaya yol açan olaylar yüzünden kişilik hakkının saldırıya uğraması gerekir.
Eşit kusurda tazminat verilir mi?
Hayır. Eşit kusur halinde taraflar birbirinden maddi veya manevi tazminat isteyemez.
Boşanma tazminatı ne kadar?
Kanunda sabit bir miktar yoktur. Hâkim; tarafların ekonomik ve sosyal durumu, kusurun ağırlığı, evlilik süresi ve paranın alım gücünü dikkate alarak hakkaniyete göre belirler.
Bursa Barosu (Sicil No 7458). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; uzun yıllar Cumhuriyet savcısı ve başsavcı vekili olarak görev yaptı.
