Devlet memurlarının görevleriyle ilgili kurallara aykırı davranışları disiplin cezasına konu olabilir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.125 ve devamı, disiplin cezalarını, bunları gerektiren fiilleri ve uygulanacak usulü düzenler. Disiplin cezası memurun kariyerini, terfisini ve hatta memuriyetini doğrudan etkileyebileceği için usule uygun yürütülmesi büyük önem taşır.
Disiplin cezalarının türleri
| Ceza | Sonucu | Veren merci |
|---|---|---|
| Uyarma | Görevde daha dikkatli olunması gerektiğinin yazıyla bildirilmesi | Disiplin amiri |
| Kınama | Kusurlu sayıldığının yazıyla bildirilmesi | Disiplin amiri |
| Aylıktan kesme | Brüt aylıktan 1/30-1/8 arası kesinti | Disiplin amiri |
| Kademe ilerlemesinin durdurulması | 1-3 yıl kademe ilerlemesinin durması | Disiplin kurulu |
| Devlet memurluğundan çıkarma | Bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere çıkarılma | Yüksek disiplin kurulu |
Disiplin soruşturması ve savunma hakkı
Disiplin cezası verilmeden önce:
- Soruşturma açılır ve bir soruşturmacı görevlendirilir,
- Deliller toplanır, tanıklar dinlenir,
- Memura isnat edilen fiil yazılı olarak bildirilir,
- Memura en az 7 gün savunma süresi verilir,
- Savunma değerlendirildikten sonra karar verilir.
Savunma alınmadan verilen disiplin cezası hukuka aykırıdır ve iptal edilir (Anayasa m.129/2).
Zamanaşımı
- Disiplinsizliğin öğrenilmesinden itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe durdurma için 1 ay, memurluktan çıkarma için 6 ay içinde soruşturmaya başlanmalıdır.
- Disiplinsizlik fiilinin işlendiği tarihten itibaren her halde 2 yıl içinde ceza verilmelidir.
Zamanaşımı dolduktan sonra verilen cezalar iptal edilir.
İtiraz ve dava
- İtiraz: Disiplin amirlerince verilen cezalara karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde disiplin kuruluna itiraz edilebilir. İtiraz zorunlu değildir; doğrudan dava açılabilir.
- İptal davası: Tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde açılır.
İptal davasında mahkeme; fiilin sabit olup olmadığını, fiile uygun cezanın verilip verilmediğini, usul kurallarına (savunma, zamanaşımı, yetkili merci) uyulup uyulmadığını denetler.
Ceza yargılamasıyla ilişkisi
Disiplin hukuku ceza hukukundan bağımsızdır; memur ceza davasında beraat etse bile disiplin cezası alabilir. Ancak ceza mahkemesinin fiilin işlenmediğine ilişkin tespitleri disiplin makamını bağlar. Ceza soruşturması için gerekli izin süreci için memurlar hakkında soruşturma izni yazımıza bakabilirsiniz.
Disiplin cezasının affı ve silinmesi
Memur, uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 yıl, diğer cezalardan 10 yıl sonra (memurluktan çıkarma hariç) atamaya yetkili amire başvurarak cezanın özlük dosyasından silinmesini isteyebilir.
Memurluktan çıkarılma ve göreve dönüş şartları için memuriyetten çıkarılma ve dönme şartları yazımızı okuyabilir, Bursa idare avukatı sayfamızdan büromuza ulaşabilirsiniz.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Osmangazi’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
Sık sorulan sorular
Uyarma ve kınama cezasına dava açılabilir mi?
Evet. Anayasa m.129 uyarınca disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz. Uyarma ve kınama cezalarına karşı önce itiraz edilebilir, ardından idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Savunma süresi ne kadar?
Memura savunma için 7 günden az olmamak üzere süre verilir. Savunma alınmadan disiplin cezası verilemez.
Disiplin cezası zamanaşımı nedir?
Disiplinsizliğin öğrenilmesinden itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması için 1 ay, memurluktan çıkarma için 6 ay içinde soruşturmaya başlanmalı; ceza her halde fiilden itibaren 2 yıl içinde verilmelidir.
Bursa Barosu (Sicil No 7458). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; uzun yıllar Cumhuriyet savcısı ve başsavcı vekili olarak görev yaptı.
