Bir devlet memurunun ceza mahkûmiyeti, memuriyetinin sona ermesine yol açabilir. Hangi suçların memuriyete engel olduğu, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının (HAGB) etkisi ve memurluğa geri dönüş imkânları, memurların ve memur adaylarının en çok merak ettiği konulardandır.
Memuriyete engel suçlar (657 s.K. m.48/A-5)
Devlet memurluğuna alınacaklarda aranan genel şartlardan biri, aşağıdaki suçlardan mahkûm olmamaktır:
- Kasten işlenen bir suçtan 1 yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmak (affa uğramış olsa bile),
- Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,
- Zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas,
- İhaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma,
- Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık.
Bu suçlarda ceza miktarı ne olursa olsun mahkûmiyet memuriyete engeldir.
Görevdeyken mahkûm olan memur (m.98)
Memurluk görevi devam ederken bu suçlardan birinden mahkûm olan memurun görevi sona erer. Bu sona erme bir disiplin cezası değil, memuriyet şartının kaybedilmesinin sonucudur.
HAGB'nin etkisi
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, mahkûmiyet hükmü niteliğinde değildir. Bu nedenle kural olarak m.48 kapsamında memuriyete engel sayılmaz ve görevdeki memurun görevine son verilmesine yol açmaz. Ancak:
- Disiplin hukuku bağımsız olduğundan aynı fiil nedeniyle disiplin soruşturması yapılabilir,
- Bazı kurumlar güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında HAGB kayıtlarını değerlendirebilir.
HAGB hakkında ayrıntılı bilgi için HAGB nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Disiplin yoluyla memurluktan çıkarma
Kanunda sayılan ağır disiplinsizlikler nedeniyle devlet memurluğundan çıkarma cezası verilen kişi, bir daha devlet memurluğuna atanamaz. Bu ceza yüksek disiplin kurulunca verilir ve 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Ayrıntılar: memura disiplin cezası ve iptal davası.
Memurluğa dönüş imkânları
| Durum | Dönüş imkânı |
|---|---|
| Ceza mahkûmiyeti nedeniyle görevin sona ermesi | Yargılamanın yenilenmesi ile beraat, memnu hakların iadesi ve adli sicil kaydının silinmesi halinde değerlendirme |
| Beraat kararı | Göreve iade ve mali hakların ödenmesi |
| Disiplin yoluyla çıkarma | İptal kararı alınmadıkça mümkün değil |
| KHK ile ihraç | OHAL İnceleme Komisyonu ve idari yargı yolu |
Mahkûmiyet nedeniyle kaybedilen hakların geri alınması için memnu hakların iadesi yoluna başvurulabilir. Ancak m.48'de sayılan bazı suçlar bakımından memnu hakların iadesi kararı dahi memuriyete dönüşü otomatik olarak sağlamayabilir; içtihat ve kurum uygulaması değerlendirilmelidir. Ayrıntılar: adli sicil kaydı ne zaman silinir.
KHK ile ihraç edilenler
Olağanüstü hal döneminde kanun hükmünde kararnamelerle kamu görevinden çıkarılanlar için OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu'na başvuru, ret kararlarına karşı ise Ankara idare mahkemelerinde iptal davası yolu öngörülmüştür. Ayrıntılar: KHK ile ihraç edilen memurların hakları için büromuzla görüşebilirsiniz.
Memuriyet ve ceza ilişkisini birlikte değerlendirmek için Bursa idare avukatı ve Bursa ceza avukatı sayfalarımızdan büromuza ulaşabilirsiniz.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Osmangazi’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
Sık sorulan sorular
Hangi suçlar memuriyete engeldir?
Kasten işlenen bir suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis cezası ile devletin güvenliğine karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat, edimin ifasına fesat, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama ve kaçakçılık suçlarından mahkûmiyet memuriyete engeldir.
HAGB kararı memuriyete engel mi?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması mahkûmiyet sayılmadığından kural olarak memuriyete engel değildir; ancak bazı kurumlar güvenlik soruşturmasında dikkate alabilir ve disiplin süreci ayrıca değerlendirilir.
Memurluktan çıkarılan biri tekrar memur olabilir mi?
Disiplin yoluyla devlet memurluğundan çıkarılanlar tekrar atanamaz. Ceza mahkûmiyeti nedeniyle çıkarılanlar ise memnu hakların iadesi veya adli sicil kaydının silinmesi gibi şartlarla yeniden başvurabilir.
Bursa Barosu (Sicil No 7458). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; uzun yıllar Cumhuriyet savcısı ve başsavcı vekili olarak görev yaptı.
