Genel yola hiç bağlantısı olmayan veya yeterli bağlantısı bulunmayan bir taşınmazın sahibi, komşu taşınmazlar üzerinden kendisine geçit hakkı verilmesini isteyebilir. Bu hak, Türk Medeni Kanunu m.747'de düzenlenen ve uygulamada sıkça karşılaşılan bir komşuluk hakkıdır.
Yasal dayanak
TMK m.747'ye göre taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malik, tam bedel karşılığında komşularından kendisine geçit hakkı tanınmasını isteyebilir. Bu hak öncelikle, durum ve koşullara göre geçit verilmesi en uygun olan komşudan, sonra geçidin en az zarar vereceği komşudan istenir.
Şartlar
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Geçit ihtiyacı | Genel yola hiç ya da yeterli bağlantı olmaması |
| Zorunluluk | Başka makul bir yol bulunmaması |
| Malikin kusurunun olmaması | İhtiyacı kendi işlemiyle yaratmamış olması |
| Tam bedel | Geçit verilen taşınmaz malikine ödenmesi |
"Yeterli geçit" kavramı taşınmazın kullanım amacına göre değerlendirilir. Tarım arazisi için traktörün geçebileceği bir yol, konut için araç girişine elverişli bir yol yeterli kabul edilebilir.
Güzergâh ve genişlik
Mahkeme keşif yapar, harita mühendisi, ziraat veya inşaat mühendisi ve emlak bilirkişileri ile:
- Birden fazla alternatif güzergâh belirler,
- Komşu taşınmazlara en az zarar veren ve en kısa güzergâhı seçer,
- Geçidin genişliğini ve yüzölçümünü hesaplar,
- Geçit bedelini belirler.
Geçit hakkı tapu siciline irtifak hakkı olarak tescil edilir.
Bedel
Geçit bedeli, geçit verilen taşınmazın değer kaybı esas alınarak bilirkişi tarafından hesaplanır. Bedel peşin ödenir veya depo edilir. Yargıtay, bedel tespitinde emsal satışların ve taşınmazın niteliğinin dikkate alınmasını arar.
Geçidin kaldırılması
Koşullar değişirse, örneğin taşınmaz yeni açılan bir imar yolu ile genel yola bağlanırsa, geçit yükü altındaki malik geçidin kaldırılmasını isteyebilir. Ödenen bedelin iadesi de gündeme gelebilir.
Dava süreci
- Dava taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılır (kesin yetki).
- Davalı olarak geçit güzergâhındaki tüm taşınmaz malikleri gösterilmelidir.
- Dava kadastro çalışması devam eden yerlerde kadastro mahkemesinde görülebilir.
Arazinizden izinsiz yol geçirildiyse farklı bir durum söz konusudur: arsamdan yol geçiyor, ne yapabilirim ve el atmanın önlenmesi yazılarımıza bakabilirsiniz. Taşınmaz davaları için Bursa gayrimenkul avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Osmangazi’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
Sık sorulan sorular
Zorunlu geçit hakkı için tazminat ödenir mi?
Evet. Geçit hakkı tanınan taşınmaz maliki, geçit verilen taşınmaz malikine tam bedel (tazminat) öder. Bedel bilirkişi tarafından belirlenir.
Geçit hakkı davası kime karşı açılır?
Geçit kurulması en uygun ve en az zarar verecek olan komşu taşınmaz maliklerine karşı açılır. Güzergâh mahkemece keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Kendi kusurumla yolum kapandıysa geçit hakkı isteyebilir miyim?
Taşınmaz malikinin kendi kusuruyla yolu kapattığı durumlarda (örneğin yola bitişik kısmı satıp arkada kalan kısmı tutması) zorunlu geçit talebi sınırlanabilir veya önce o kısmın maliklerinden istenmesi gerekir.
Bursa Barosu (Sicil No 7458). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; uzun yıllar Cumhuriyet savcısı ve başsavcı vekili olarak görev yaptı.
