Kısa cevap: Avukat; kişilere ve şirketlere hukuki danışmanlık verir, onlar adına dava açar ve takip eder, ceza soruşturma ve kovuşturmalarında savunma yapar, alacakları icra yoluyla tahsil eder, sözleşme hazırlar ve uyuşmazlıkların arabuluculuk veya uzlaşma yoluyla çözülmesini sağlar. Bunları yaparken müvekkilinin hukuki yararını korur, ancak hukuka ve meslek kurallarına bağlı kalır.
Bu yazıda avukatın ne iş yaptığını bir müvekkilin karşılaşacağı somut aşamalar üzerinden anlatıyor; avukata hangi yetkilerin nasıl verildiğini, avukatın sorumluluklarını ve avukatlık ücretinin nasıl belirlendiğini açıklıyoruz.
Avukatın İşi Dava Açılmadan Önce Başlar: Hukuki Danışmanlık
Çoğu kişi avukata ancak dava açılacağı zaman başvurur. Oysa avukatın en değerli işi, çoğu zaman sorun büyümeden yapılır:
- Risk analizi: Haklı olup olmadığınızı, davayı kazanma ihtimalinizi, süreyi ve masrafı değerlendirmek.
- Sürelerin korunması: İtiraz, işe iade, reddi miras, tapu iptali gibi pek çok hak belirli sürelere bağlıdır. Avukat, hak düşürücü sürelerin kaçırılmamasını sağlar.
- Delil stratejisi: Hangi belgelerin saklanması, hangi tanıkların dinletilmesi ve hangi tespitlerin yaptırılması gerektiğini belirlemek.
- Alternatif çözümler: İhtarname, sulh görüşmesi veya arabuluculukla dava açmadan sonuç almak.
Örneğin bir işçi işten çıkarıldığında, işe iade için bir ay içinde arabulucuya başvurmazsa bu hakkını kaybeder. Bir kiraya veren de ihtarnamesini yanlış zamanda gönderirse tahliye davası reddedilebilir. Doğru zamanda alınan danışmanlık, bu tür kayıpları önler.
Dava Sürecinde Avukat Ne Yapar?
Bir hukuk davasında avukatın yaptığı işler sırasıyla şöyledir:
- Dava öncesi hazırlık: Zorunlu arabuluculuk aşaması varsa başvuru yapılır. Bkz. ihtiyari ve zorunlu arabuluculuk.
- Dava dilekçesi: Talepler, hukuki dayanaklar ve deliller açık biçimde yazılır. Dilekçede yapılan bir hata, davanın seyrini baştan belirleyebilir.
- Dilekçeler aşaması: Karşı tarafın cevabına karşı cevaba cevap dilekçesi verilir.
- Ön inceleme ve tahkikat: Duruşmalara katılınır, tanıklar dinletilir, bilirkişi raporlarına itiraz edilir.
- Karar ve kanun yolları: Karar aleyhe ise istinaf ve temyiz yollarına başvurulur. Bu başvurular kısa sürelere bağlıdır.
- Kararın icrası: Kazanılan alacak veya hak, gerekirse icra yoluyla tahsil edilir.
Avukat ayrıca dosyayı UYAP üzerinden düzenli olarak takip eder, tebligatları izler ve müvekkilini her aşamada bilgilendirir.
Ceza Soruşturmasında Avukatın Rolü
Ceza dosyalarında avukatın varlığı özellikle ilk saatlerde belirleyicidir:
- Gözaltı ve ifade: Şüpheli, kolluk ve savcılık ifadesi sırasında avukatıyla görüşme ve avukatının yanında ifade verme hakkına sahiptir. Bkz. gözaltında haklarım nelerdir.
- Tutuklama ve itiraz: Avukat, tutuklama talebine karşı savunma yapar, adli kontrol gibi daha hafif tedbirleri talep eder ve kararlara itiraz eder.
- Kovuşturma: Delillere ilişkin beyanda bulunur, tanıklara soru sorar ve esas hakkında savunma yapar.
- Mağdur vekilliği: Suçtan zarar gören kişi adına şikâyette bulunur, davaya katılır ve kararlara itiraz eder.
Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda ve çocuklar gibi kendini savunamayacak durumdaki kişilerde, şüphelinin avukatı yoksa baro tarafından zorunlu müdafi görevlendirilir.
Sözleşme ve Şirket İşlerinde Avukat
Avukatın işinin önemli bir kısmı mahkeme dışında geçer:
- Kira, satış, hizmet, bayilik ve ortaklık sözleşmelerinin hazırlanması veya incelenmesi,
- Şirket kuruluşu, pay devri ve genel kurul işlemleri,
- Tapu ve taşınmaz alım satımında hukuki kontrol. Bkz. tapuda avukat zorunluluğu,
- Ticari alacakların takibi ve ihtarnameler.
Belirli büyüklükteki anonim şirketler ile yapı kooperatiflerinin sözleşmeli avukat bulundurması kanunen zorunludur. Bkz. anonim şirketlerde avukat bulundurma zorunluluğu.
Avukata Yetki Nasıl Verilir? Vekâletname
Avukatın sizin adınıza işlem yapabilmesi için vekâletname gerekir. Vekâletname notere gidilerek düzenlenir; yurt dışında yaşayanlar konsolosluklar aracılığıyla da vekâletname verebilir.
- Genel dava vekâletnamesi: Avukatın sizin adınıza dava açmasını, davaları takip etmesini ve icra işlemlerini yürütmesini sağlar.
- Özel yetkiler: Sulh olmak, davayı kabul etmek, davadan feragat etmek gibi önemli işlemler için vekâletnamede bu yetkilerin açıkça yazılması gerekir.
- Boşanma davası: Boşanma davası için verilecek vekâletnamede davanın türü belirtilmelidir.
Ayrıntılı bilgi için vekaletname bilgileri sayfamıza bakabilirsiniz.
Avukatın Müvekkiline Karşı Sorumlulukları
Avukat ile müvekkil arasındaki ilişki güvene dayanır. Avukatlık Kanunu ve meslek kurallarına göre avukat:
- Üstlendiği işi özen ve sadakatle yürütmek zorundadır,
- Müvekkilini dosyanın durumu hakkında bilgilendirmelidir,
- Mesleği nedeniyle öğrendiği bilgileri açıklayamaz,
- Daha önce karşı tarafa hizmet verdiği bir işi kabul edemez,
- Müvekkil adına aldığı para ve belgeler için hesap vermekle yükümlüdür.
Avukat özen borcuna aykırı davranarak müvekkilini zarara uğratırsa tazminat sorumluluğu doğabilir. Meslek kurallarına aykırılık hâlinde ise ilgili baroya şikâyette bulunulabilir.
Avukatlık Ücreti Nasıl Belirlenir?
Avukatlık ücreti, avukat ile müvekkil arasında yapılan yazılı avukatlık sözleşmesiyle belirlenir. Bilinmesi gereken temel kurallar şunlardır:
| Konu | Kural |
|---|---|
| Asgari sınır | Türkiye Barolar Birliği’nin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin altında ücret kararlaştırılamaz. |
| Yüzde olarak ücret | Dava değerinin belli bir yüzdesi olarak belirlenen ücret %25’i aşamaz. |
| Masraflar | Harç, tebligat, bilirkişi ve yol giderleri gibi masraflar kural olarak ücretten ayrıdır. |
| Karşı vekâlet ücreti | Davayı kazanan taraf lehine mahkemenin karşı tarafa yüklediği vekâlet ücreti avukata aittir. |
| Sözleşme yoksa | Ücret, kanunda öngörülen ölçütlere göre belirlenir; uyuşmazlık çıkmaması için yazılı sözleşme yapılmalıdır. |
Güncel tarifeye ve hesaplama aracına Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 2026-2027 sayfamızdan ulaşabilirsiniz. Maddi durumu avukat ücretini karşılamaya yetmeyenler, barolarda bulunan adli yardım bürosuna başvurabilir.
Avukatla Çalışırken Müvekkile Düşen Görevler
Avukatın başarısı, müvekkilin vereceği bilgi ve belgelerle doğrudan ilgilidir:
- Olayı eksiksiz ve doğru anlatın; aleyhinize olan bilgileri de paylaşın,
- Elinizdeki sözleşme, mesaj, fatura ve tebligatları avukatınıza verin,
- Size gelen tebligatları hemen avukatınıza iletin,
- Avukatınıza danışmadan karşı tarafla anlaşma yapmayın veya belge imzalamayın,
- Adres ve telefon değişikliklerini bildirin.
Avukat Tutmak Zorunlu mu?
Türk hukukunda kural olarak avukat tutmak zorunlu değildir; herkes kendi davasını kendisi takip edebilir. Ancak dava dilekçesinin hatalı yazılması, delillerin süresinde sunulmaması veya kanun yolu sürelerinin kaçırılması gibi hatalar sonradan düzeltilemeyebilir. Bu nedenle özellikle boşanma, ceza, iş ve miras davalarında avukatla çalışmak hak kaybı riskini önemli ölçüde azaltır. Bkz. boşanma davasında avukat zorunlu mu.
Avukatın Çalıştığı Başlıca Alanlar
- Ceza davaları
- Boşanma, nafaka ve velayet
- İşçi ve işveren uyuşmazlıkları
- İcra takibi ve borç itirazları
- Miras ve veraset
- Kira ve tahliye
- Ticaret ve şirketler
- Trafik kazası tazminatı
Bursa’da Avukatlık Hizmeti
Av. Nurettin Canata Hukuk ve Danışmanlık olarak Bursa’da yukarıdaki alanlarda danışmanlık ve dava takibi hizmeti veriyoruz. Avukatlığın kanuni dayanağı olan 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’na Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden, meslek kurallarına ise Türkiye Barolar Birliği sitesinden ulaşabilirsiniz.
Avukat seçerken nelere dikkat etmeniz gerektiğini Bursa’da avukat seçerken nelere dikkat edilmeli yazımızda anlattık. Büromuz hakkında bilgi için Bursa avukat sayfamıza bakabilir veya iletişim sayfamızdan randevu alabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Osmangazi’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
Sık sorulan sorular
Avukat ne iş yapar?
Avukat; hukuki danışmanlık verir, dava açar ve takip eder, ceza soruşturmalarında savunma yapar, icra takibi yürütür, sözleşme hazırlar ve arabuluculuk görüşmelerinde müvekkilini temsil eder. Amaç, müvekkilin haklarını hukuka uygun biçimde korumaktır.
Avukat tutmak zorunlu mu?
Kural olarak hayır. Herkes kendi davasını kendisi takip edebilir. Ancak alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda ve çocuklar gibi kendini savunamayacak durumdaki kişilerde müdafi atanması zorunludur.
Avukata vekâletname nasıl verilir?
Vekâletname notere gidilerek verilir. Genel dava vekâletnamesi avukatın davaları takip etmesini sağlar; sulh, davayı kabul veya feragat gibi işlemler için vekâletnamede özel yetki bulunması gerekir.
Avukatlık ücreti nasıl belirlenir?
Ücret, avukat ile müvekkil arasında yazılı avukatlık sözleşmesiyle kararlaştırılır. Türkiye Barolar Birliği’nin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin altında ücret kararlaştırılamaz. Yüzde olarak belirlenen ücret, dava değerinin yüzde yirmi beşini aşamaz.
Davayı kazanınca karşı taraftan alınan vekâlet ücreti kime aittir?
Mahkemenin karşı tarafa yüklediği vekâlet ücreti kanun gereği avukata aittir. Bu ücret, avukat ile müvekkil arasındaki sözleşmeyle kararlaştırılan ücretten ayrıdır.
Avukat hata yaparsa ne olur?
Avukat özen borcuna aykırı davranırsa müvekkilin zararını tazmin etmekle yükümlü olabilir. Ayrıca meslek kurallarına aykırılık nedeniyle baroya şikâyet yoluyla disiplin soruşturması başlatılabilir.
Avukat müvekkilinin bilgilerini başkasıyla paylaşabilir mi?
Hayır. Avukat, mesleği nedeniyle öğrendiği bilgileri açıklayamaz. Sır saklama yükümlülüğü, iş bittikten sonra da devam eder.





