Arabuluculuk, uyuşmazlığın taraflarının, tarafsız ve bağımsız bir arabulucu eşliğinde iletişim kurarak kendi çözümlerini üretmelerini sağlayan bir yöntemdir. Türk hukukunda 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile düzenlenmiş ve iki türü vardır: ihtiyari ve zorunlu (dava şartı) arabuluculuk.
İhtiyari arabuluculuk
Tarafların isteğe bağlı olarak başvurduğu arabuluculuktur. Üzerinde serbestçe tasarruf edilebilen her türlü özel hukuk uyuşmazlığında, dava açılmadan önce veya dava sürerken başvurulabilir. Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar ve kamu düzenine ilişkin konular kapsam dışıdır.
Avantajları:
- Gizlilik: Görüşmelerde söylenenler sonradan mahkemede delil olarak kullanılamaz,
- Hız ve maliyet: Dava sürecine göre çok daha kısa ve ucuzdur,
- İlişkilerin korunması: Ticari ortaklık, komşuluk, aile ilişkilerinde kalıcı düşmanlığı önler,
- Esneklik: Mahkemenin veremeyeceği yaratıcı çözümler (taksitlendirme, ürün değişimi, özür) mümkündür.
Zorunlu (dava şartı) arabuluculuk
Bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Başvurmadan açılan dava usulden reddedilir.
| Alan | Örnek uyuşmazlıklar |
|---|---|
| İş hukuku | Kıdem, ihbar, fazla mesai, işe iade |
| Ticaret | Konusu para olan alacak ve tazminat davaları |
| Tüketici | Hakem heyeti sınırını aşan uyuşmazlıklar |
| Kira | Kira bedeli, tespit, tahliye (icra yoluyla tahliye hariç) |
| Ortaklığın giderilmesi | Paylı ve elbirliği mülkiyetinde paylaştırma |
| Kat mülkiyeti | Kat malikleri arasındaki uyuşmazlıklar |
| Komşu hakkı | Komşuluk ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklar |
Bu alanlara ilişkin ayrıntılar: iş hukukunda ihtiyari arabuluculuk, tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk, ortaklığın giderilmesinde arabuluculuk, menfi tespit ve tasarrufun iptalinde arabuluculuk.
Süreç ve süreler
- Başvuru adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır; büro listeden arabulucu atar.
- İş uyuşmazlıklarında 3 hafta (zorunlu hallerde 1 hafta uzatılabilir), ticari uyuşmazlıklarda 6 hafta (2 hafta uzatılabilir) içinde sonuçlandırılır.
- Başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur, hak düşürücü süreler işlemez.
- İlk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinden sorumlu tutulur.
Ücret
Anlaşma halinde arabuluculuk ücreti, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenir ve kural olarak taraflarca eşit ödenir. Zorunlu arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır ve sonra davada yargılama giderine eklenir.
Anlaşma belgesinin niteliği
Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, ayrıca icra edilebilirlik şerhine gerek kalmadan ilam niteliğinde belge sayılır. Anlaşma konusu hususlarda artık dava açılamaz. Bu nedenle imzadan önce hesaplamaların ve şartların dikkatle kontrol edilmesi gerekir.
Arabuluculuk sürecinde temsil için arabuluculuk hizmetimiz sayfasına bakabilirsiniz.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Osmangazi’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Sık sorulan sorular
İhtiyari arabuluculuk nedir?
Tarafların isteğe bağlı olarak, dava açmadan önce veya dava sırasında, uyuşmazlığı bir arabulucu eşliğinde çözmeye çalışmasıdır. Taraflar her aşamada süreçten çekilebilir.
Zorunlu arabuluculuğa gitmeden dava açarsam ne olur?
Dava şartı yokluğu nedeniyle dava usulden reddedilir ve yargılama giderlerine mahkûm olursunuz.
Arabuluculuk sürecinde dava zamanaşımı işler mi?
Hayır. Arabulucuya başvurulmasından son tutanağın düzenlenmesine kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez.
Bursa Barosu (Sicil No 7458). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; uzun yıllar Cumhuriyet savcısı ve başsavcı vekili olarak görev yaptı.
