Boşanmış ebeveynler arasında en sık uyuşmazlık konularından biri, çocuğun yurt dışına götürülmesidir. Tatil, eğitim veya yerleşim amacıyla yurt dışına çıkış; velayet, kişisel ilişki ve diğer ebeveynin hakları açısından farklı sonuçlar doğurur.
Pasaport işlemleri
| Durum | Pasaport başvurusu |
|---|---|
| Evli ebeveynler | Ebeveynlerden biri başvurabilir |
| Velayet tek ebeveynde | Velayet kararı ile velayet sahibi tek başına |
| Ortak velayet | Her iki ebeveynin muvafakati |
| Vasi atanmışsa | Vasi |
Diğer ebeveynin noter onaylı muvafakatnamesi, yurt dışı çıkışta ve yabancı ülkeye girişte de talep edilebilir.
Tatil amaçlı seyahat
Velayet sahibi ebeveyn, kişisel ilişki günlerini etkilemeyen kısa süreli tatillerde çocuğu kural olarak yurt dışına götürebilir. Ancak:
- Mahkeme kararında yurt dışı çıkış yasağı varsa,
- Ortak velayet söz konusuysa,
- Seyahat diğer ebeveynin kişisel ilişki günlerine denk geliyorsa
diğer ebeveynin izni veya mahkeme kararı gerekir.
Yerleşim amaçlı götürme
Velayet sahibi ebeveynin çocukla birlikte yurt dışına taşınması, diğer ebeveynin kişisel ilişki hakkını fiilen ortadan kaldırabilir. Bu durumda:
- Diğer ebeveynin yazılı rızası alınmalı veya
- Aile mahkemesinden izin ve yeni bir kişisel ilişki düzeni (yaz tatili, video görüşmeleri, masrafların paylaşımı) talep edilmelidir.
İzinsiz yerleşim, velayetin değiştirilmesi sebebi olabilir: velayet değişikliği davası.
Yurt dışına çıkış yasağı
Çocuğun habersiz yurt dışına götürülmesi riski varsa, aile mahkemesinden tedbir olarak yurt dışına çıkış yasağı istenebilir. Karar Emniyet Genel Müdürlüğü'ne bildirilir ve çocuk sınır kapılarından çıkarılamaz. Yasak, mahkeme kararıyla kaldırılabilir. Genel bilgi için yurt dışı çıkış yasağı nasıl kaldırılır yazımıza bakabilirsiniz.
Çocuk kaçırma: Lahey Sözleşmesi
Çocuk, diğer ebeveynin velayet veya kişisel ilişki hakkı ihlal edilerek yurt dışına götürüldüyse, 1980 Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi kapsamında Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü'ne (merkezi makam) iade başvurusu yapılır. Başvurunun 1 yıl içinde yapılması, iadeyi kolaylaştırır.
Ceza hukuku boyutu
Velayet hakkı bulunmayan ebeveynin çocuğu kaçırması, şartları varsa TCK m.234 (çocuğun kaçırılması ve alıkonulması) kapsamında suç oluşturabilir.
Yabancı eşle evlilikte ek riskler için yabancı ile evlilikte boşanma yazımıza bakabilir, Bursa velayet avukatı sayfamızdan büromuza ulaşabilirsiniz.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Osmangazi’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
- Aile Konutu Şerhi Nedir? Nasıl Konulur, Etkileri Nelerdir?
- Boşanmada Mal Paylaşımı: Kişisel Mallar ve Edinilmiş Mallar
- Nişan Bozulması: Hediyelerin İadesi ve Tazminat Davası
- Eşim Mal Kaçırıyor: Boşanma Öncesi ve Sırasında Ne Yapabilirim?
- Eşin Ölümü Sonrası Mal Rejimi Tasfiyesi ve Katılma Alacağı
- Mehir Nedir? Türk Hukukunda Mehrin Geçerliliği ve Talebi
Sık sorulan sorular
Velayet bende, çocuğu yurt dışına götürmek için babanın izni gerekir mi?
Tatil amaçlı kısa süreli seyahatlerde velayet sahibi ebeveyn kural olarak tek başına çocuğu götürebilir; ancak mahkeme kararında yurt dışı yasağı varsa veya ortak velayet söz konusuysa diğer ebeveynin izni gerekir. Yerleşim amaçlı götürmede kişisel ilişki hakkı etkileneceğinden mahkeme kararı gerekir.
Çocuğa pasaport çıkarmak için iki ebeveyn de gerekir mi?
Velayet tek ebeveyndeyse, velayet kararı ile velayet sahibi ebeveyn tek başına başvurabilir. Ortak velayette her iki ebeveynin muvafakati aranır.
Diğer ebeveynin çocuğu kaçırmasını nasıl önlerim?
Aile mahkemesinden çocuk hakkında yurt dışına çıkış yasağı tedbiri istenebilir; karar emniyete bildirilir ve çocuk sınır kapılarından çıkarılamaz.
Bursa Barosu (Sicil No 7458). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; uzun yıllar Cumhuriyet savcısı ve başsavcı vekili olarak görev yaptı.
