Boşanmada velayet çoğu zaman bir ebeveyne verilir ve diğer ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulur. Son yıllarda ise ortak (müşterek) velayet talepleri giderek artmaktadır. Peki Türk hukukunda ortak velayet mümkün mü?
Kanuni durum
Türk Medeni Kanunu m.336'ya göre evlilik devam ettiği sürece velayeti ana ve baba birlikte kullanır. Boşanmada ise hâkim, velayeti eşlerden birine verir (TMK m.182). Kanunda boşanma sonrası ortak velayet açıkça düzenlenmemiştir.
7 Numaralı Protokol ve Yargıtay
Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne Ek 7 Numaralı Protokol'ün 5. maddesi, eşlerin evlilik sırasında ve evliliğin sona ermesinde çocuklarla ilişkilerinde eşit hak ve sorumluluklara sahip olduğunu öngörür. Anayasa m.90 uyarınca usulüne göre yürürlüğe konulmuş uluslararası antlaşmalar kanun hükmündedir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, bu protokole dayanarak, tarafların ortak velayet konusunda anlaşması ve bunun çocuğun üstün yararına aykırı olmaması halinde ortak velayete hükmedilebileceğini kabul etmektedir.
Ortak velayetin şartları
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Tarafların anlaşması | Uygulamada en belirleyici unsur |
| Çocuğun üstün yararı | Mahkeme bağımsız olarak değerlendirir |
| İletişim kurabilme | Ebeveynlerin çocuk konusunda birlikte karar alabilmesi |
| Yakın yaşam alanı | Çocuğun okul ve sosyal düzeninin bozulmaması |
Anlaşmalı ve çekişmeli boşanmada
Anlaşmalı boşanmada taraflar protokole ortak velayet hükmü koyabilir; hâkim çocuğun yararına uygun bulursa onaylar. Protokol örneği için anlaşmalı boşanma protokolü yazımıza bakabilirsiniz.
Çekişmeli boşanmada taraflardan biri karşı çıkıyorsa ve aralarında yoğun çatışma varsa, mahkemeler ortak velayete genellikle sıcak bakmaz. Ayrıntılar: velayet davası.
Protokolde düzenlenmesi gerekenler
- Çocuğun yerleşim yeri (hangi ebeveynle yaşayacağı),
- Diğer ebeveynle görüşme takvimi (hafta sonları, bayramlar, yaz tatili),
- Eğitim, sağlık ve din konularında kararların nasıl alınacağı,
- Yurt dışı seyahat izinleri,
- İştirak nafakası ve masrafların paylaşımı: iştirak nafakası.
Uygulamadaki sorunlar
Ortak velayette pasaport, okul kaydı, ameliyat onayı gibi işlemlerde iki ebeveynin imzası gerekebilir. Ebeveynler anlaşamazsa çözüm için yine mahkemeye başvurmak gerekir. Bu nedenle ortak velayet, iletişimi iyi olan ebeveynler için uygun bir modeldir.
Velayet sürecinizde Bursa velayet avukatı sayfamızdan büromuza ulaşabilirsiniz.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Osmangazi’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
- Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat: Şartlar, Miktar ve Yargıtay Kriterleri
- İddet Müddeti Nedir? Boşanan Kadın İçin 300 Günlük Bekleme Süresi
- Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeniyle Boşanma (TMK 163)
- Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır? Zorunlu Maddeler
- Evliliğin İptali (Butlan) Davası: Mutlak ve Nisbi Butlan Sebepleri
- Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış Nedeniyle Boşanma (TMK 162)
Sık sorulan sorular
Türkiye'de ortak velayet var mı?
Kanunda açıkça düzenlenmemiş olsa da Yargıtay, 7 Numaralı Protokol'e dayanarak, tarafların anlaşması ve çocuğun üstün yararına uygun olması halinde ortak velayete hükmedilebileceğini kabul etmektedir.
Çekişmeli boşanmada ortak velayet verilir mi?
Taraflar arasında ciddi çatışma varsa mahkemeler genellikle ortak velayete hükmetmez; çünkü ortak velayet, ebeveynlerin çocuk konusunda birlikte karar alabilmesini gerektirir.
Ortak velayette çocuk kiminle yaşar?
Ortak velayette karar yetkisi ortaktır; çocuğun hangi ebeveynle yaşayacağı ve diğer ebeveynle görüşme düzeni protokolde ayrıca belirlenir.
Bursa Barosu (Sicil No 7458). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; uzun yıllar Cumhuriyet savcısı ve başsavcı vekili olarak görev yaptı.
