Doğum borçlanması, kadın sigortalıların sigortalı olmadan önce veya sigortalılık süresi içinde doğum yapmaları hâlinde, doğum sonrasındaki belirli bir süreyi sonradan borçlanarak sigortalılık hizmet süresine eklettirebilmesidir. Bu imkân, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 41. maddesinde düzenlenmiştir ve amacı, annelik nedeniyle çalışma hayatından uzak kalınan dönemin emeklilik hesabında dikkate alınmasını sağlamaktır.

Doğum borçlanması sayesinde kadın sigortalılar, her bir doğum için en fazla iki yıl olmak üzere prim ödeme gün sayılarını artırabilir; bu da hem daha erken emekli olabilme hem de daha yüksek emekli aylığı alabilme sonucunu doğurabilir. Borçlanılan süre, sigortalılığın başlangıç tarihinden önceye alınamaz; yani borçlanma yapılan süre kadar sigortalılık başlangıcı geriye çekilmez, sadece hizmet süresine gün olarak eklenir.

Doğum borçlanmasından yararlanabilmek için kanunda öngörülen belirli şartların birlikte gerçekleşmiş olması gerekir. Aşağıda bu şartlar özetlenmiştir.

Doğum borçlanması hakkı, kural olarak sigortalılık niteliği taşıyan kadınlara tanınmıştır. Doğumun, sigortalılıktan önce veya sigortalılık süresi içinde gerçekleşmiş olması borçlanma hakkını ortadan kaldırmaz; önemli olan, borçlanma talebi sırasında ilgilinin sigortalı sıfatını taşıyor olmasıdır. Evlat edinen kadınlar için doğum borçlanması söz konusu değildir; bu hak biyolojik anneliğe bağlı olarak tanınmıştır. Ayrıca doğum sırasında veya sonrasında çalışılmış olması, borçlanma hakkını etkilemez; borçlanılacak süre içinde fiilen çalışılmış olsa dahi bu döneme ilişkin gün sayısı borçlanma yoluyla ayrıca talep edilemez.

Doğum borçlanması başvurusu, sigortalının bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) il/ilçe müdürlüğüne yazılı dilekçe ile yapılır. Başvuru sırasında nüfus cüzdanı örneği, doğum belgesi veya çocuğun nüfus kayıt örneği gibi doğumu ve çocuğun hayatta olduğunu gösterir belgelerin dilekçeye eklenmesi istenir.

Başvuru, SGK’nın e-Devlet üzerinden sunduğu hizmetler ile de başlatılabilir; ancak sürecin ilerleyen aşamalarında ilgili SGK birimine fiziki olarak başvuru yapılması veya belge tamamlanması istenebilir. SGK, başvuruyu inceledikten sonra borçlanılabilecek gün sayısını ve ödenmesi gereken tutarı gösteren bir tebligat gönderir.

Doğum borçlanması tutarı, borçlanma talebinin yapıldığı tarihteki prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında, sigortalı tarafından beyan edilecek günlük kazanç üzerinden hesaplanır. Sigortalı, bu aralıkta kendi beyan edeceği günlük kazanç tutarını seçebilir; seçilen tutar ne kadar yüksek olursa borç tutarı da o ölçüde artar, ancak ileride bağlanacak aylık da bu tutara göre şekillenir.

Doğum borçlanması başvuru dilekçesinin eksiksiz ve doğru bilgilerle hazırlanması, sürecin hızlı ilerlemesi açısından önemlidir. Dilekçede genel olarak şu bilgilerin yer alması beklenir:

Doğum borçlanması yapan sigortalılar, borçlandıkları gün sayısı kadar hizmet süresini artırmış olur; bu durum hem emeklilik için gereken prim gün sayısına daha erken ulaşılmasını hem de sigortalılık süresinin uzamasını sağlar. Sonuç olarak, doğum borçlanması kadın sigortalılara daha erken emekli olabilme ve emekli aylığının hesabında dikkate alınan hizmet süresini artırma imkânı sunar.

Borçlanma tutarının ödenmemesi hâlinde ise talep geçersiz sayılır ve borçlanılan süre hizmetten sayılmaz; bu nedenle borçlanma kararı verilmeden önce hem mali yükün hem de emeklilik hesabına etkisinin dikkatle değerlendirilmesi önerilir.

Doğum borçlanması, esas olarak 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 41. maddesi çerçevesinde düzenlenmektedir. Başvurunun kabul edilebilirliği, borçlanılabilecek süre ve borç tutarının hesaplanması somut olayın özelliklerine göre değişebileceğinden, kesin ve kişiye özel değerlendirme için bir avukata veya yetkili SGK birimine danışılması tavsiye edilir.