30 veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az 6 aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçiler iş güvencesi kapsamındadır. Bu işçilerin sözleşmesi ancak geçerli bir nedene dayanarak feshedilebilir (İş K. m.18). Geçerli neden yoksa işçi işe iade davası açabilir.
Geçerli neden türleri
| Tür | Örnekler |
|---|---|
| İşçinin yeterliliğinden kaynaklanan | Ortalamanın belirgin altında verim, sık hastalanma, işe uyum sağlayamama, öğrenme yetersizliği |
| İşçinin davranışından kaynaklanan | İşe geç gelme, işi aksatma, amirlerle uyumsuzluk, işyeri kurallarına aykırılık (25/II ağırlığına ulaşmayan) |
| İşletme gerekleri | Sürüm ve satış azalması, teknoloji değişikliği, bölüm kapanması, yeniden yapılanma |
Geçerli sayılmayan nedenler
- Sendikaya üyelik veya sendikal faaliyet,
- İşveren aleyhine şikâyet veya dava açma,
- Irk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile yükümlülükleri, hamilelik, din, siyasi görüş,
- Doğum izni ve bu süreçteki devamsızlık,
- Hastalık nedeniyle bildirim süresi + 6 haftayı aşmayan devamsızlık,
- Askerlik veya kanuni yükümlülük nedeniyle işe gelmeme.
Usul şartları
- Yazılı fesih bildirimi (İş K. m.19),
- Fesih sebebinin açık ve kesin olarak belirtilmesi,
- Davranış veya verim nedeniyle fesihte işçinin savunmasının alınması,
- Bildirim süresine uyulması veya ihbar tazminatının peşin ödenmesi.
Savunma alınmadan veya sebep gösterilmeden yapılan fesih, geçersiz sayılır.
Feshin son çare olması
Yargıtay, feshin son çare olmasını arar. İşveren, fesihten önce işçiyi başka bir bölümde çalıştırma, eğitim verme veya uyarma gibi daha hafif önlemleri değerlendirmelidir. İşletmesel nedenlerle fesihte işverenin aldığı işletmesel kararın gerçekten uygulandığı ve fesihlerin tutarlı olduğu denetlenir.
İspat yükü
Feshin geçerli nedene dayandığını ispat yükü işverendedir. İşçi, feshin başka bir nedene (ör. sendikal faaliyet) dayandığını iddia ediyorsa bunu ispatlamalıdır.
Sonuçları
- Fesih geçerliyse: İşçi kıdem ve ihbar tazminatını alır, işe iade talep edemez.
- Fesih geçersizse: İşe iade, 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti ve işe başlatılmazsa 4–8 aylık iş güvencesi tazminatı.
Ayrıntılar: işe iade davası, işe iade davası nasıl açılır. Haklı nedenle derhal fesih için işverenin haklı nedenle derhal feshi yazımıza bakabilir, Bursa iş avukatı sayfamızdan büromuza ulaşabilirsiniz.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Osmangazi’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
Sık sorulan sorular
Performans düşüklüğü nedeniyle işten çıkarılabilir miyim?
Objektif ve ölçülebilir kriterlerle tespit edilen, süreklilik gösteren performans düşüklüğü geçerli fesih nedeni olabilir. Ancak işverenin önce savunma alması ve işçiye gelişme imkânı tanıması gerekir.
Geçerli nedenle fesihte savunma alınması zorunlu mu?
Evet. İşçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshinde, işçinin savunması alınmadan sözleşme feshedilemez (İş K. m.19). Savunma alınmaması feshi geçersiz kılar.
Geçerli nedenle çıkarılan işçi tazminat alır mı?
Evet. Geçerli nedenle fesihte işçi, en az 1 yıl kıdemi varsa kıdem tazminatı ile ihbar süresine ait ücret veya ihbar tazminatını alır; yalnızca işe iade hakkı ortadan kalkar.
Bursa Barosu (Sicil No 7458). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; uzun yıllar Cumhuriyet savcısı ve başsavcı vekili olarak görev yaptı.
