AİHM'e yapılan başvuruların önemli bir kısmı, hakkın ihlal edilip edilmediği incelenmeden biçimsel nedenlerle kayda alınmamaktadır. İçtüzük'ün 47. kuralı başvuru formunun nasıl doldurulacağını ayrıntılı biçimde düzenler ve bu kurala uyulmaması ağır sonuç doğurur. Bu yazıda formun bölümlerini ve sık yapılan hataları ele alıyoruz.
Formun bölümleri
| Bölüm | İçerik | Dikkat |
|---|---|---|
| A. Başvurucu | Kimlik, doğum tarihi, adres, uyruk | Tüzel kişide unvan, sicil no, temsilci |
| B. Devlet | Aleyhine başvurulan devlet | Türkiye için "TUR" kutusu |
| C. Temsilci | Avukat bilgileri ve vekâlet | Vekâlet formun içindeki bölümle verilir |
| D-E. Olaylar | Olayların kısa ve açık anlatımı | Belirlenen alanı aşmamak |
| F. İhlal iddiaları | Sözleşme maddeleri ve açıklama | Her madde için ayrı gerekçe |
| G. Kabul edilebilirlik | İç hukuk yolları ve süre | Tarihleri tek tek göstermek |
| H. Diğer başvurular | Başka uluslararası mercie başvuru | Varsa belirtmek |
| I. Ekler | Kararlar ve belgelerin listesi | Kronolojik ve numaralı |
| J. İmza | Başvurucu veya temsilci imzası | Islak imza |
Olayların anlatımı
Olaylar kronolojik, tarafsız ve kısa anlatılmalıdır. Hangi tarihte hangi işlemin yapıldığı, hangi mahkemenin hangi kararı verdiği açıkça belirtilmelidir. Formdaki alan sınırlıdır; ek açıklama gerekiyorsa sınırlı sayfada ayrı bir belge eklenebilir. Ancak formun kendisi, eklere atıf yapılmadan anlaşılabilir olmalıdır.
İhlal iddialarının yazılması
Her bir şikâyet için şu sorulara cevap verilmelidir:
- Hangi Sözleşme maddesi ihlal edildi? (örneğin m.6/1 adil yargılanma)
- İhlal nasıl gerçekleşti? Somut olay ve tarih,
- Bu şikâyet iç hukukta, özellikle AYM önünde ileri sürüldü mü?
AYM önünde dile getirilmeyen bir şikâyetin AİHM önünde ilk kez ileri sürülmesi, iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik sonucunu doğurur.
İç hukuk yollarının ve sürenin gösterilmesi
G bölümünde, ihlal iddiasının her aşamada (itiraz, istinaf, temyiz, AYM) dile getirildiği ve nihai kararın hangi tarihte öğrenildiği belirtilmelidir. 4 aylık sürenin hesaplanmasına esas olan tebliğ belgesinin eklenmesi önemlidir.
Ekler
- İlk derece, istinaf ve temyiz kararları,
- AYM kararı ve tebliğ belgesi,
- Şikâyeti destekleyen belgeler (sağlık raporu, tutanaklar),
- Belgeler okunaklı fotokopi olmalı, asılları gönderilmemelidir.
Sık yapılan hatalar
- Eski başvuru formunu kullanmak,
- Formdaki zorunlu alanları "ekteki dilekçeye bakınız" şeklinde boş bırakmak,
- Vekâlet bölümünü imzasız göndermek,
- Sayfa sınırını aşmak,
- Belgeleri numarasız ve karışık sunmak,
- 4 aylık sürenin son günlerinde göndermek ve postadaki gecikmeyi hesaba katmamak.
Başvuru sürecinin genel çerçevesi için AİHM'e başvuru rehberi ve Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yazılarımızı inceleyebilirsiniz.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Osmangazi’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
Sık sorulan sorular
Form Türkçe doldurulabilir mi?
Evet. İlk başvuru Sözleşme’ye taraf devletlerin resmi dillerinden birinde, dolayısıyla Türkçe yapılabilir. Daha sonraki aşamalarda Mahkemenin resmi dilleri olan İngilizce veya Fransızca istenebilir.
Form e-posta ile gönderilebilir mi?
Hayır. Başvuru formu ve ekleri posta yoluyla Strazburg’a gönderilmelidir. Faks veya e-posta ile gönderim süreyi korumaz.
Formda eksik bölüm olursa ne olur?
Eksik veya hatalı doldurulmuş formlar kayda alınmaz ve süre kesilmez. Süre içinde eksiksiz formun yeniden gönderilmesi gerekir.
Bursa Barosu (Sicil No 7458). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; uzun yıllar Cumhuriyet savcısı ve başsavcı vekili olarak görev yaptı.
