Fabrikalarda, hastanelerde, belediyelerde ve AVM'lerde temizlik, güvenlik, yemek ve bakım gibi işler çoğu zaman alt işverenler (taşeron firmalar) aracılığıyla yürütülür. Taşeron işçileri, firma değiştiğinde veya alt işveren ortadan kaybolduğunda haklarını kimden alacaklarını bilemez. Kanun bu konuda işçiyi korur.
Alt işveren ilişkisinin şartları (İş K. m.2)
Geçerli bir alt işveren ilişkisi için:
- İşin, asıl işverenin işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin olması,
- Alt işverene verilen işin yardımcı iş olması veya asıl işin işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir bölümü olması,
- Alt işverenin işçilerini sadece o işyerinde aldığı işte çalıştırması,
- Alt işverenin daha önce o işyerinde çalıştırılan bir kişi olmaması
gerekir.
Asıl işverenin sorumluluğu
Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili olarak iş kanunundan, iş sözleşmesinden veya toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Bu sorumluluk şunları kapsar:
| Alacak | Asıl işveren sorumlu mu? |
|---|---|
| Ücret, fazla mesai, UBGT | Evet |
| Kıdem ve ihbar tazminatı | Evet |
| Yıllık izin ücreti | Evet |
| İş kazası tazminatı | Evet (İSG yükümlülükleri bakımından da) |
| İşe iade | Muvazaa yoksa alt işverene karşı; asıl işveren de davaya dahil edilir |
İşçi, alacağını alt işverenden, asıl işverenden veya ikisinden birlikte isteyebilir.
Muvazaa
Alt işveren ilişkisi kanuna aykırı ve işçinin haklarını kısıtlamaya yönelikse muvazaalı sayılır. Bu durumda alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi kabul edilir. Muvazaa göstergeleri:
- Asıl işin teknolojik uzmanlık gerektirmediği halde bölünerek verilmesi,
- Asıl işverenin işçisinin alt işverene geçirilerek haklarının kısıtlanması,
- İşlerin asıl işverenin yöneticileri tarafından yönetilmesi,
- Taşeron firmanın kendi organizasyonunun olmaması.
Muvazaa halinde işçi, asıl işverenin işçilerine uygulanan toplu iş sözleşmesi ve diğer haklardan yararlanabilir.
Firma değişikliği ve kıdem
Aynı işyerinde, alt işveren değişse bile kesintisiz çalışan işçinin kıdemi bir bütün olarak değerlendirilir. Her firma değişikliğinde tazminat ödenmemişse, son fesihte tüm süre için kıdem tazminatı talep edilebilir. Yargıtay, alt işverenlerin kendi çalıştırdıkları süreyle sınırlı sorumluluğunu ve asıl işverenin tüm süreden sorumluluğunu ayrı ayrı değerlendirir.
Dava süreci
İşçilik alacakları için önce arabulucuya başvurulur; başvuru hem alt işverene hem asıl işverene karşı yapılmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır. Zamanaşımı 5 yıldır.
Alacaklarınızın hesaplanması için kıdem tazminatı hesaplama aracımıza bakabilir, Bursa iş avukatı sayfamızdan büromuza ulaşabilirsiniz.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Osmangazi’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
- Çalışma Koşullarında Değişiklik ve İşyerinin Taşınması
- Kurban Bayramı Tatili 9 Gün Oldu mu? Özel Sektörde Durum
- 1 Mayıs Resmi Tatil mi? Tatilde Çalışmanın Ücreti
- Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılma ve Kıdem Tazminatı
- Fazla Mesai Alacağı Nasıl İspat Edilir?
- İş Kazası SGK’ya Bildirilmezse Ne Olur? Haklı Fesih
Sık sorulan sorular
Taşeron firma kıdem tazminatımı ödemezse ne yapabilirim?
Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı iş kanunlarından, iş sözleşmesinden veya toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Alacağınızı her ikisinden de talep edebilirsiniz.
Muvazaalı alt işverenlik nedir?
Asıl işin bölünerek teknolojik uzmanlık gerektirmediği halde alt işverene verilmesi veya daha önce asıl işverenin işçisi olan kişinin alt işverene geçirilerek haklarının kısıtlanması gibi durumlarda ilişki muvazaalı sayılır ve işçiler baştan itibaren asıl işverenin işçisi kabul edilir.
Firma değiştiğinde kıdemim sıfırlanır mı?
Aynı işyerinde farklı alt işverenler nezdinde kesintisiz çalışılmışsa, kıdem tazminatı hesabında toplam süre dikkate alınabilir ve asıl işverenin sorumluluğu tüm süreyi kapsar.
Bursa Barosu (Sicil No 7458). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; uzun yıllar Cumhuriyet savcısı ve başsavcı vekili olarak görev yaptı.
