TBK m. 342 Kapsamında Depozito (Güvence) İadesi Uygulama Rehberi
Kira sözleşmelerinde depozito üst sınırı, banka hesabı zorunluluğu, güncel kira bedeli üzerinden iade şartları ve hukuki uyuşmazlıklarda çözüm yolları.
Özellikle yüksek enflasyonist ortamda, başlangıçta ödenen depozitonun “aynen” mi yoksa “güncel kira oranında” mı iade edileceği sorusu büyük önem taşır. Bir Bursa kira avukatı olarak, hem konut hem de işyeri kiralarında depozito iade sürecine dair bilinmesi gerekenleri güncel içtihatlar ışığında derledik.
TBK m. 342 ve Depozito Esasları
- Üst Sınır: Depozito bedeli en fazla 3 aylık kira tutarında kararlaştırılabilir.
- Banka Zorunluluğu: Depozito nakit ise kiracı adına açılmış bir vadeli tasarruf hesabına yatırılmalı; kiraya verenin onayı olmadan çekilememelidir.
- 3 Ay Kuralı: Sözleşme bittikten sonra kiraya veren 3 ay içinde bir dava veya icra takibi başlatmazsa, banka kiracının talebiyle parayı iade eder.
İade Ölçüsü: Ödenen Tutar mı, Güncel Kira mı?
Oran Yöntemi (Genel Kural)
Sözleşmede depozito “1 kira bedeli” olarak belirtilmişse, iade anında güncel kira bedeli baz alınır. Örneğin başlangıçta 10.000 TL olan kira çıkışta 30.000 TL olmuşsa, iade tutarı 30.000 TL üzerinden hesaplanır.
Aynen İade (İstisna)
Eğer sözleşmede açıkça “Depozito, ödenen nominal tutar üzerinden (aynen) iade edilecektir” ibaresi varsa, güncel kira artışları iade tutarına yansımaz.
Önemli Uyarı: Kiracı, kiraya verenin açık rızası veya sözleşmede özel bir madde yoksa, depozitoyu tek taraflı olarak son ayın kirasına mahsup edemez (sayamaz).
Kesinti Yapılabilecek ve Yapılamayacak Haller
- Kesinti Yapılabilir: Ödenmemiş kiralar, aidat borçları ve kiracının kusuruyla oluşan (olağan dışı) hasarlar.
- Kesinti Yapılamaz: Zamanla oluşan olağan yıpranmalar, boya solması, mobilyaların doğal eskimesi veya demirbaşların ekonomik ömrünü tamamlaması.
Sık Sorulan Sorular
1. Ev sahibi depozitoyu vermezse ne yapmalıyım?
Öncelikle zorunlu arabuluculuk sürecine başvurulmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa Sulh Hukuk Mahkemesi’nde dava açılabilir veya icra takibi başlatılabilir.
2. Taşınmaz satılırsa depozitoyu kimden isterim?
TBK m. 310 uyarınca yeni malik sözleşmenin tarafı olur; dolayısıyla depozito iade yükümlülüğü kural olarak yeni malike geçer.
3. Bankaya yatırılmayan depozitoda faiz istenir mi?
Eğer para bankaya yatırılmadıysa, iade tarihinde gecikme faizi ve güncel kira bedeli üzerinden iade şartları somut olaya göre değerlendirilir.
Hukuki Destek ve İletişim
Kira ve Tahliye Davaları |
İcra Takip İşlemleri |
Alacak ve Tazminat
